59: Croce Arcana
La Collista numèro 59: Passo della Croce Arcana
# Beschrijving
Vanuit het Toscaanse dorp Cutigliano is de Croce Arcana een lange klim. Direct na de afslag van de klim naar het skidorp Abetone begint de Arcana stevig. De percentages in het eerste stuk schommelen rond de tien procent. In het dorp zelf vlakt de klim af. De volgende kilometers zijn afwisselend qua steiltegraad. De col biedt op dit deel mooie vergezichten op de toppen van de Pistoiaanse Appenijnen. Na het dorpje Melo wordt de klim met zeven procent gemiddeld regelmatig. De omgeving verandert van dennenbos tot beukenbos. In het skidorp Doganaccia krijgen de benen rust om te herstellen. Borden naar de top zijn niet of nauwelijk te vinden. Naast een grote schuur beginnen de laatste kilometers. De kwaliteit van het asfalt is de gehele klim matig - hier wordt het slecht van grove structuur. Plots houdt het asfalt op en zijn de laatste kilometers onverhard. Een MTB is aan te raden. Diepe kuilen in de bruine ondergrond, grof gesteente en na een bui vele plassen. De stijging maakt het er niet makkelijker op - ruim tien procent gemiddeld. Het uitzicht op de nabijgelegen toppen is daarentegen fenomenaal. De top vormt de grens tussen Toscane en Emilia Romagna. Het waait hier stevig door. Bij helder weer zijn de Alpen in het noorden, de monte Amiata in het zuiden én Corsica in het westen goed zichtbaar. Een beloning voor de laatste zware kilometers.
Hoogte: 1678 meter
Afstand: 17 kilometer
Hoogteverschil: 1050 meter
Gemiddelde stijging: 6,2%
Maximale stijging: 12%
Moeilijkheidsgraad:
✮✮✮✮✮
# Toerisme en geschiedenis
Over de herkomst van de naam van de berg bestaat twijfel. Arcana betekent geheim, maar zou in deze ook boog kunnen betekenen. Al in de achtste eeuw na Christus is er sprake van deze pas, die voorheen il passo dell' Alpe alla Croce heet. Het zou de grens zijn tussen het rijk der Longobarden en het Byzantijnse Rijk. De pas zou vanaf de vijftiende eeuw fungeren als handelsroute tussen het rijke Toscane enerzijds en Milaan, Venetië, Parijs en zelfs Vlaanderen anderzijds. Het verklaart de aanwezigheid van de vele hospices op de route naar en van de Arcana.
Door de laatste mini-ijstijd - de pas scheen door de koude en sneeuw zes maanden per jaar niet begaanbaar te zijn- én de pas over de Abetone verliest de Arcana haar betekenis. Vanaf de jaren '50 van de vorige eeuw is er de plotse terugkeer. In de wintermaanden wordt er rond het dorp Doganaccia volop geskied. Een heuse kabelbaan vanuit Cutigliano naar de top wordt aangelegd. 's Zomers om het vee te vervoeren en 's winters voor het skivee.
Op de top is een oorlogsmonument aangelegd ter nagedachtenis aan de Italiaanse slachtoffers van beide wereldoorlogen. Het twee meter hoge kruis dateert uit het jaar 1933. De gedachtenis is mij onbekend, maar zal zeer waarschijnlijk te maken hebben met de naamgeving en de herinnering aan de vele oorlogsslachtoffers.
# Croce Arcana in Giro
De Arcana is nimmer beklommen in de Giro en zal gezien de staat van het wegdek waarschijnlijk nooit in het parcours van de Giro worden opgenomen.
# Il mio Croce Arcana
Na een lange rit vanaf ons huis ten zuiden van Firenze arriveer ik aan de voet van de Passo di Croce Arcana. Het is koud; de temperatuur ligt net boven het vriespunt, de rijp staat op het gras en het waait stevig door. Ik besluit mijn eerder aangetrokken dunne ondershirt voor de dikke winterversie te vervangen. Dat blijkt geen overbodige luxe. Eenmaal de fiets uit de auto en in elkaar gezet vertrek ik. Enigszins verblindt door de laagstaande zon betreed ik de eerste hellende meters. De weg naar de Croce Arcana stijgt direct met tien procent tot aan het dorp Cutigliano. Mijn hartslag meteen flink op en trap op mijn adem. Gelukkig kan ik in het dorp wat hartslagen inleveren omdat de stijging hier afneemt. Het zicht op de omgeving verandert tijdens de beklimming vrij snel. Enkele korte momenten van vergezichten op nabij gelegen toppen wisselen zich af met verschillende bossoorten. Het wegdek is soms bijzonder slecht, zodat ik zeer aandachtig om de gaten heen dien te manoeuvreren. Dit belooft wat voor de afdaling! Hoe hoger ik kom des te blijer ik ben met mijn keuze voor het dikke ondershirt. Vlak voor het skidorp Doganaccia houd ik halt om mijn windjack annex regenjack aan te trekken. Het waait hier zeer stevig. De gevallen bladeren ritselen tegen mijn spaken. De zachte kleuren en aangename geuren van het bos steken schril af tegen de harde en koude wind. Doganaccia is buiten het skiseizoen een waar spookdorp. Het enige geluid - afgezien van de wind - is een snerpende kettingzaag. De veroorzakers van deze herrie tref ik bij het buitenrijden. Het asfalt verandert op dat moment in sterrata - bruine-blubberzooi-met-stenen-en-gaten-tegen-elf-procent - of beter gesteld strada marona (bruine weg). Terwijl ik mezelf tegen de berg op worstel, ontvouwt een fantastisch landschappelijk schouwspel zich onder mij. Stoppen kan op deze weg met deze stijging simpelweg niet. Vluchtige blikken op de wereld onder mij doen de al hoog opgelopen hartslag verder verhogen. Eindelijk bereik ik de top. Een Ventoux wind blaast me bijkans de berg af, de temperatuur ligt rond het vriespunt, maar wat ik zie doet alle ongemakken verdwijnen. In het noorden over de vlakte van Emilia Romagna zie ik de Alpen. Hemelsbreed driehonderd kilometer! Mijn blikt zwenkt naar het zuiden. Daar ontwaar ik de 1700 meter hoge uitgedoofde vulkaan Monte Amiata. Als een periscoop draai ik verder. Het westen. De zee. De Tyrreense. Een eiland in de verte. Bergachtig. Slechts één oplossing mogelijk. Corsica. Overdonderd door dit visuele geweld daal ik af. Mijn vingers omklemmen tijdens het eerste deel over de strada marona de handremmen tot ze wit worden. De gehele afdaling tot aan de klim naar de Abetone verloopt welhaast op deze manier. Even lekker de fiets laten rollen is er door het slechte wegdek en de vele bochten niet bij. Gelukkig is de temperatuur omhoog gegaan, zodat ik mezelf van arm en beenstukken kan verlossen. De klim naar de Abetone wacht.
Na een lange rit vanaf ons huis ten zuiden van Firenze arriveer ik aan de voet van de Passo di Croce Arcana. Het is koud; de temperatuur ligt net boven het vriespunt, de rijp staat op het gras en het waait stevig door. Ik besluit mijn eerder aangetrokken dunne ondershirt voor de dikke winterversie te vervangen. Dat blijkt geen overbodige luxe. Eenmaal de fiets uit de auto en in elkaar gezet vertrek ik. Enigszins verblindt door de laagstaande zon betreed ik de eerste hellende meters. De weg naar de Croce Arcana stijgt direct met tien procent tot aan het dorp Cutigliano. Mijn hartslag meteen flink op en trap op mijn adem. Gelukkig kan ik in het dorp wat hartslagen inleveren omdat de stijging hier afneemt. Het zicht op de omgeving verandert tijdens de beklimming vrij snel. Enkele korte momenten van vergezichten op nabij gelegen toppen wisselen zich af met verschillende bossoorten. Het wegdek is soms bijzonder slecht, zodat ik zeer aandachtig om de gaten heen dien te manoeuvreren. Dit belooft wat voor de afdaling! Hoe hoger ik kom des te blijer ik ben met mijn keuze voor het dikke ondershirt. Vlak voor het skidorp Doganaccia houd ik halt om mijn windjack annex regenjack aan te trekken. Het waait hier zeer stevig. De gevallen bladeren ritselen tegen mijn spaken. De zachte kleuren en aangename geuren van het bos steken schril af tegen de harde en koude wind. Doganaccia is buiten het skiseizoen een waar spookdorp. Het enige geluid - afgezien van de wind - is een snerpende kettingzaag. De veroorzakers van deze herrie tref ik bij het buitenrijden. Het asfalt verandert op dat moment in sterrata - bruine-blubberzooi-met-stenen-en-gaten-tegen-elf-procent - of beter gesteld strada marona (bruine weg). Terwijl ik mezelf tegen de berg op worstel, ontvouwt een fantastisch landschappelijk schouwspel zich onder mij. Stoppen kan op deze weg met deze stijging simpelweg niet. Vluchtige blikken op de wereld onder mij doen de al hoog opgelopen hartslag verder verhogen. Eindelijk bereik ik de top. Een Ventoux wind blaast me bijkans de berg af, de temperatuur ligt rond het vriespunt, maar wat ik zie doet alle ongemakken verdwijnen. In het noorden over de vlakte van Emilia Romagna zie ik de Alpen. Hemelsbreed driehonderd kilometer! Mijn blikt zwenkt naar het zuiden. Daar ontwaar ik de 1700 meter hoge uitgedoofde vulkaan Monte Amiata. Als een periscoop draai ik verder. Het westen. De zee. De Tyrreense. Een eiland in de verte. Bergachtig. Slechts één oplossing mogelijk. Corsica. Overdonderd door dit visuele geweld daal ik af. Mijn vingers omklemmen tijdens het eerste deel over de strada marona de handremmen tot ze wit worden. De gehele afdaling tot aan de klim naar de Abetone verloopt welhaast op deze manier. Even lekker de fiets laten rollen is er door het slechte wegdek en de vele bochten niet bij. Gelukkig is de temperatuur omhoog gegaan, zodat ik mezelf van arm en beenstukken kan verlossen. De klim naar de Abetone wacht.