In het noorden van Friuli-Venezia Giulia temidden van de indrukwekkende Karnische Alpen en nabij het pittoreske dorp Paularo ligt de 1.552 meter hoge en als gevaarlijke gecategoriseerde klim(website dangerousroads) van de Passo del Cason di Lanza. Na het binnenrijden van Paularo gaan de eerste hellende meters over de met mini-kasseien geplaveide hoofdstraat. Links na het oversteken van de rivier Torrente Chiarsò ligt een gezellig Frans aandoend plein verscholen onder schaduwrijke platanen. De Cason begint na het afdalen van een smalle weg langs en na het wederom oversteken van de Chiarsò. 

De eerste haarspeldbochten vergemakkelijken de pittige stijgingspercentages. De weg slingert door deels open landschap. Wat erop volgt is een zwaar deel zonder noemenswaardige bochten. De slecht geasfalteerde weg vol kuilen en gaten stijgt met een gemiddelde van elf procent gedurende twee kilometer door een schaduwrijk sparrenbos. Links de steile afgrond. De Cason di Lanza neemt in zwaarte af na het uitrijden van de enige doch korte en onverlichte tunnel. De volgende kilometers zijn relatief eenvoudig. Op een hoogte van 1053 meter volgt een twee kilometer lange afdaling. Bij het passeren van een brug met verroeste reling begint de slopende werking van de Cason zijn werk te doen. Een loodzwaar stuk slingerend door weidelandschap met fraaie zichten op de nabijgelegen bergtoppen breekt aan. Geregeld stijgt de weg tot zestien procent. Aan het einde van het weidegebied, vlak voor het binnenrijden van het bos, zijn drie huisjes aan de rechterkant van de weg gesitueerd. Hier worden lokale producten zoals kaas en honing verkocht.

De bosstrook biedt de gelegenheid voor een lichte recuperatie. Een fraaie waterval die enkele tientallen meters hoger haar bulderende lading in een vrije val naar beneden stort is de moeite waard voor een welverdiende pauze. Een pauze die gezien het restant van de Cason aandacht verdient. Twee loodzware kilometers breken aan. Het gemiddelde van twaalf procent wordt enigszins gedrukt door een aantal relatief vlakke doch korte stukken, want overgrote delen van de Cason di Lanza lopen op tot zestien procent. Het wegdek verkeert in slechte staat. Om de hectometer is het wegdek doorbroken met een metalen greppel om overtollig water af te voeren. Plots doemt links een zijweg met een bord Oostenrijk op. Voor wie onverhard naar Oostenrijk wil rijden; hier ligt de kans. Slechts twee kilometer harken om de onbewaakte grensovergang te bereiken. Maar wie wil er naar Oostenrijk als je in Italië bent?

Als de met hoge toppen omzoomde pasovergang van de Cason di Lanza in het alpenweide landschap opdoemt is het gedaan met de zware stijging. Op de pasovergang - helaas zonder naambord - staan enkele gebouwen waaronder een restaurant. De beklimming zit erop. Een gevaarlijke afdaling in de richting van Paularo volgt. Bepaald niet evident om met zestien procent over slecht asfalt met gevaarlijke bochten af te dalen.

Aan de westzijde van de Passo del Cason di Lanza ligt in het val Chiarsò de stad Paularo. Paulâr (in Friulisch) is een kleine doch gezellig ogende Italiaanse stad van 2.556 inwoners. De naam is afgeleid van "pabolarium" (grasland) waar de vallei vroeger zeer rijk aan was of van "povui-poulars" - plaats van paardenkastanjes - zoals blijkt uit de eeuwenoude boomsoorten van Piazza Julia. Vanuit Paularo kan ook de Forcella di Lius en vervolgens de onverharde en buitengewoon gevaarlijke Passo Paularo worden aangedaan. 

Ten oosten van de Pas di Lance (Friulisch - niet vernoemd naar Lance Armstrong) ligt Pontebba. Deze Friulaanse stad behoorde 700 jaar toe aan het bisschopdom van Bamberg en later aan Oostenrijk. Pas vanaf de Eerste Wereldoorlog is de stad Italiaans. 

Op de pas vond plaats in 1478 een strijd tussen de lokale bevolking en de Turken. Daarnaast wordt er aan de Cason agriturismo, bevindt zich een verlaten kazerne van de Guardia di Finanza en is een startpunt voor vele wandelexcursies. Op enkele kilometers ten westen van de top van de Cason di Lanza kan via een kruip-door-sluip-door weg de grens met Oostenrijk worden overgestoken.

Tot op heden is de Cason di Lanza slechts eenmaal in het parcours van de Giro opgenomen. Het betreft de tiende etappe van de 2013 editie. Een Ronde die geteisterd wordt door aanhoudend slecht weer. Vanaf de start in Napels houdt Pluvius de Ronde in een kletsnatte greep. Nibali heeft na de achtste etappe - een individuele tijdrit van Gabicce Mare naar Saltara - de roze trui veroverd. 

Als de tiende etappe aanbreekt bevindt het Giro peloton zich in het uiterste noordoosten in de regio Friuli-Venezia Giulia. Een 167 kilometer lange bergrit van Cordenons over de Passo del Cason di Lanza en finish bergop in Altopiano del Montasio staat op het menu. De vroege vlucht herbergt een tiental renners met onder meer de Nederlander Thomas Dekker, de Belg Serge Pauwels en de Venezolaan Jackson Rodriguez. Direct uit Paularo en eenmaal op de steile flanken van de Cason di Lanza aangekomen dunt de groep flink uit. Rodriquez komt als eerste boven op de loodzware beklimming. Het uitgedunde peloton met daarin alle favorieten voor de eindzege volgt op enkele minuten. Tijdens de gevaarlijke afdaling weet Tourwinnaar Bradley Wiggins de groep wonderwel bij te blijven. Opmerkelijk omdat hij tijdens de vorige etappe naar Firenze zich behoorlijk in zijn afdaalkaarten heeft laten kijken door te dalen als een spreekwoordelijk ‘oud wijf’ en daarmee kostbare tijd op zijn concurrenten te verliezen. Op tien kilometer voor het einde worden op de Altopiano Pauwels en Rodriquez uiteindelijk gegrepen en neemt de ploeg van Wiggins - het Britse Team Sky - het initiatief. Echter niet voor Wiggins die wederom tijd verliest, maar voor mede kopman Uran, die de dagzege pakt en tijd terug pakt op zijn concurrenten. 

Achteraf blijkt deze etappe een van de laatste die onder goede omstandigheden wordt verreden. Zo wordt de klim naar Sestrière uit de veertiende etappe gehaald en krijgen de televisiekijkers door de miserabele omstandigheden slechts de laatste 400 meter van de etappe - boven op de Jafferau - live te zien. De volgende etappe besluit de organisatie na veel wikken en wegen - wel/niet annuleren etappe - de finishlijn wegens zware sneeuwval niet boven op de Galibier te trekken, maar enkele kilometers eerder. De Col de Mont Cenis wordt geneutraliseerd opgereden. Visconti wint in het sneeuwlandschap van de Galibier. 

Tijdens het slotweekend wordt de hele negentiende etappe over Gavia en Stelvio in zijn geheel geannuleerd en vervolgens de twintigste etappe flink ingekort. Hiermee verdwijnen de Costalunga, San Pellegrino en de Giau van het parcours. Nibali wint op Tre Cime di Lavaredo onder zware, erbarmelijke en winterse omstandigheden deze etappe en geeft daarmee extra glans aan zijn roze eindzege.