De Passo del Muraglione verbindt twee centraal gelegen regio’s van Italië - Toscane en Emilia Romagna - via de Strada Statale 67. De pasovergang, die van twee zijden is te benaderen, ligt in tegenstelling tot vele andere passen niet op de regio-overgang maar op Toscaans grondgebied. De Emiliaanse oostzijde vanuit San Benedetto in Alpe is met negen kilometer kort te noemen. De gemiddelde stijging bedraagt meer dan vier procent met een maximale stijging van rond de acht. 

Vanuit de Toscaanse stad Dicomano is de beklimming achttien kilometer lang. Grofweg valt deze in twee stukken op te delen. Over de eerst tien kilometer tot aan San Godenzo dienen slechts 250 hoogtemeters te worden overwonnen. Waar het asfalt pikzwart begint het tweede deel - vlak voor San Godenzo. De weg loopt hier met tien procent flink op. In het gezellig ogende centrum van het dorp vlakt de weg even af om bij het buitenrijden weer tot zeven procent te stijgen. Mede door de vele bochten, waar de weg geregeld afvlakt, is de Muraglione tot vlak bij de top goed te doen. 

Drie kilometer voor de top is de afslag naar de Valico Tre Facci. Een eenvoudige beklimming met eveneens een top op enkele honderden meters voor de regio-overgang. 

Nog een kilometer afleggen en de Muraglione is overwonnen. Een groot voordeel is dat de weg in deze ultimo chilometro amper stijgt. Het volgestickerde bord met daarop ‘Passo del Muraglione’ ligt een vijftigtal meter voor de naamgever van de pas; de Muraglione (de grote hoge muur) met ervoor een restaurant die op het hoogste punt van de pasovergang zijn gesitueerd. Vanaf hier wederom een prachtig uitzicht op de ronde toppen van de Apennijnen. Het afgezwakte doch warme herfstlicht trekt een spoor van mystiek over de rood en geel gekleurde bossen. Een vleug van melancholie overvalt me. Het sterven van het jaar gaat gepaard met het sterven der bladeren. La foglia morta.

De Passo del Muraglione bevindt zich op het grondgebied van de provincie Firenze en ligt zes kilometer ten zuiden van de grens tussen de regio’s Toscane en Emilia-Romagna. De weg werd ontworpen door de architect Allesandro Manetti en voltooid in 1836. Om de mensen te beschermen tegen de vaak krachtige bergwind op de pas, liegt Manetti boven op de top een imposante muur (muraglione: hoge, grote muur) aanleggen. Deze muraglione splitst de weg in twee rijstroken, zodat men in de luwte (lijzijde) beschermd de pas kan nemen. Dezelfde Manetti was eveneens verantwoordelijk voor het ontwerpen van de weg Livorno-Volterra, de Leopoldo brug in Poggio a Caiano én het Hof van Livorno. 

De aanzet tot aanleg van de Muraglione werd op voorspraak van Leopoldo II - Groothertog van Toscane - gedaan. Hij werd op 3 oktober 1797 in Firenze geboren, maar groeide echter op in het Duitse Würzburg. Na de eerste abdicatie van Napoleon keerde hij terug zijn geboortestad. Na de dood van zijn vader - Ferdinando III - erfde hij diens titel. Tijdens zijn regeertijd was hij mede verantwoordelijk voor het droogleggen van de Maremma, uitbreiding van de haven van Livorno, exploitatie van de mijnen en de ontwikkeling van Toscane als toeristisch gebied. Hij regeerde Toscane op liberale wijze. Bekend is zijn uitspraak tegenover de Oostenrijkse ambassadeur: "in Toscana la censura non fa il suo dovere", "ma il suo dovere è quello di non farlo!" (“In Toscane doet de censuur niet zijn plicht, maar zijn plicht is het om het niet te doen!”). Dit was een verwijzing naar de agressieve buitenlandse politiek van het machtsblok Oostenrijk. Door een vreemde wending van het lot zag hij zichzelf genoodzaakt in 1848 - onder druk van de Italiaanse eenwording (Risorgimento) - troepen naar Lombardije te sturen om deze te laten strijden tegen diezelfde Oostenrijkers. Kort na de Slag van Novara - waar Oostenrijk het Sardijnse leger verpletterde en daarmee de Italiaanse eenwording ontwrichtte - ontvluchtte Leopoldo Toscane om er enkele maanden later weer terug te keren. Zijn tweede regeerperiode was echter van korte duur, doordat hij zich volgens zijn volgelingen en de gegoede burgerij zich teveel inliet met Oostenrijkse bemoeienissen. Op 27 april 1859 verliet hij wederom Toscane om er nimmer meer terug te keren. Op 28 februari overlijdt hij in Rome. 44 jaar later wordt zijn stoffelijk overschot bijgezet in het mausoleum (het Kaisergruft) van de Habsburgers familie in Oostenrijk.

De eerste van de tien keer dat de Muraglione in het parcours van de Giro wordt opgenomen is in het jaar 1936. Het is de kettingrokende Toscaanse brombeer Gino Bartali die als eersteboven op de 907 meter hoge Apennijnse beklimming aankomt. Andere grote namen die als eerste boven komen zijn: Fausto Coppi, Hugo Coblet en Roger de Vlaeminck. De op 8 juli 1962 in Vigonovo in de regio Veneto geboren Pagnin is in 1992 voorlopig de laatste. 

Roberto Pagnin rijdt in 1991 en 1992 voor het Italiaanse Gewiss Bianchi. Het zijn de jaren dat met name Italiaanse en Spaanse teams de overwinningen aaneen rijgen. Beklimmingen worden in een hels tempo genomen. Dikke sprinters ontpoppen zich tot gevleugelde klimmers. Nederlandse en Belgische renners zijn van de een op de andere dag pelotonvulling. Kanonnenvoer. Buiten de omerta van het peloton gonst het van de geruchten. Wat gebruiken de renners? Helemaal bont wordt het door dezelfde Gewiss-ploeg gemaakt - inmiddels getraind door Michele Ferrari - tijdens de Waalse Pijl. Drie Gewiss-rijders (Argentin (33), Furlan (27) en de Rus Berzin) maken gehakt van de tegenstand en eindigen op de plekken een, twee en drie van deze semi-klassieker. De wielerwereld reageert verbaasd en onthutst op dit machtsvertoon. Helemaal als Ferrari tijdens een persconferentie reageert dat ‘Tien liter sinaasappelsap drinken net zo gevaarlijk is als een overdosis epo’. Later doet hij in de Franse sportkrant L'Equipe een nog opvallender uitspraak: ”Alles wat niet verboden is, is dus toegestaan. Als ik coureur was zou ik niet opspoorbare producten gebruiken als het de prestaties zou verbeteren.'' Gewiss ontslaat de arts daarop op staande voet. Later zou Ferrari vooral bekend worden als trainer van Lance Armstrong.

Pagnin maakte dit niet meer mee. In 1992 verlaat hij het team. Tijdens zijn carrière wint hij twaalf officiële wedstrijden waaronder etappes in de Vuelta (drie), Zwitserland (een) en in zijn eigen Ronde van Italië. Het is de elfde etappe en de een-na-langste etappe van de Giro van 1992 die de renners over een afstand van 233 kilometer van Montepulciano naar Imola leidt. Onderweg zijn vele bergen in het parcours opgenomen waaronder de Muraglione. Pagnin trekt met Franco Chioccioli en Marco Lietti erop uit. Gedrieën bouwen zij een voorsprong op van drieëneenhalve minuut op het door Indurains Banesto geleide peloton. Pagnin wint in Imola de sprint van het drietal. Indurain zal uiteindelijk de Giro in zijn voordeel beslissen met Chiappucci en Chioccioli op de plaatsen twee en drie. Hij wint zijn eerste van twee Giri. In datzelfde jaar wint hij eveneens de Tour de France. Dit huzarenstukje herhaalt hij in 1993. In de historie van het wielrennen zijn er slechts zes andere renners die de fameuze dubbel Giro-Tour in een jaar winnen. Uiteraard niet de minste renners: (Coppi in ‘49 en ‘52), Anquetil (‘64), Merckx (‘70, ‘72 en ‘74), Hinault (‘82 en ‘85), Roche (‘87) en Pantani (‘98) als voorlopig laatste coureur.